Trang chủ Chứng Khoán Kiến Thức Đầu Tư Chứng Khoán Định giá cổ phiếu HPG diễn ra như thế nào qua các...

Định giá cổ phiếu HPG diễn ra như thế nào qua các giai đoạn

Theo thống kê của quý 4 năm 2021, thị trường thép liên tục báo lãi, trong đó có những cái tên lớn như HPG, HSG, NKG… Nhưng xét về tốc độ tăng trưởng vào thời điểm 2020 đã giảm đi đáng kể. Điều này cho thấy ngành thép đã có sự sa sút trong thời gian qua. Lãi sau thuế của HPG đạt hơn 7.400 tỷ đồng, con số này tăng gần 60% so với 2020 nhưng mức tăng này giảm đi nhiều so với quý trước đó. Hãy cùng chúng tôi phân tích và định giá cổ phiếu HPG.

1. Thị trường ngành thép lúc định giá

1.1 Diễn biến thị trường thép

định giá cổ phiếu hpg
Diễn biến thị trường thép

Khi các nhà phân tích bắt tay định giá cổ phiếu HPG vào đầu năm 2022, cổ phiếu vừa giảm từ vùng 58.000 đồng xuống khoảng 45.000 đồng, tức mất khoảng 20%. Nguyên nhân chính là giá thép Trung Quốc giảm khoảng 30% từ đỉnh. Trung Quốc sản xuất hơn một nửa sản lượng thép thế giới, nên giá thép ở đây kéo theo giá thép toàn cầu và trong nước. Trước đó, đứt gãy cung cầu thời dịch bệnh đã đẩy giá thép năm 2021 lên rất cao, giúp các doanh nghiệp thép lãi kỷ lục. Lúc này nhiều ý kiến cho rằng giá thép sẽ tiếp tục giảm và cổ phiếu HPG khó tăng trở lại.

Lưu ý các mức giá cổ phiếu nhắc trong bài là giá giao dịch lúc đó, chưa điều chỉnh cho các đợt chia cổ tức bằng cổ phiếu về sau.

1.2 Kịch bản biến động thị trường

Kịch bản cơ sở khi đó giả định giá thép quay về mức cân bằng như giai đoạn 2016 đến 2020. Với giả định này, lợi nhuận sau thuế mảng thép của HPG được dự báo khoảng 28 nghìn tỷ đồng nếu chạy đủ công suất, các mảng khác như bất động sản, nông nghiệp đóng góp thêm khoảng 3 nghìn tỷ đồng. Tổng cộng, lợi nhuận sau thuế cả năm được kỳ vọng quanh 30 nghìn tỷ đồng, thấp hơn năm 2021 nhưng vẫn rất cao.

1.3 Giá thép thế giới phản ánh nên điều gì?

Theo kịch bản trên, ở giá 45.000 đồng, HPG có P/E khoảng 6,9 lần và P/B khoảng 1,6 lần. P/E là giá cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu, P/B là giá chia cho giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu. Cả hai đều ở mức thấp so với lịch sử, và giá thép trong hai tháng đầu năm đã về quanh mức trung bình nhiều năm. Từ đó, quan điểm phổ biến là giá thép khó giảm sâu thêm.

Kết luận của cách nhìn này là vùng giá 45.000 đồng đã phản ánh phần lớn tin xấu.

2. Diễn biến của thị trường khi nhận định trên sai

2.1 Thị trường diễn ra như thế nào nếu kịch bản sai?

định giá cổ phiếu hpg
Giá quặng sắt trên thế giới

Kịch bản thay thế khi đó nhìn vào hai nguyên liệu đầu vào là than cốc và quặng sắt. Giá quặng sắt đã giảm khoảng 40% so với đỉnh năm 2021, trong khi giá thép thành phẩm của Trung Quốc chỉ giảm hơn 20% từ đỉnh. Giá thép bán ra của HPG gần như không giảm trong cùng giai đoạn, tức biên lợi nhuận có thể còn tốt hơn dự kiến.

Nếu giá nguyên liệu tiếp tục thấp và HPG kiểm soát tốt tồn kho, lợi nhuận có thể đạt khoảng 37 nghìn tỷ đồng khi chạy đủ công suất, cao hơn cả năm 2021. Nói cách khác, kịch bản sai được hiểu theo hướng lạc quan hơn chứ không phải xấu hơn.

2.2 Định giá cổ phiếu HPG rơi vào vùng thấp

Với lợi nhuận giả định khoảng 40 nghìn tỷ đồng, P/E và P/B của HPG chỉ còn khoảng 5,1 lần và 1,5 lần, thuộc nhóm thấp nhất kể từ năm 2016. Vì vậy nhiều người cho rằng mua ở vùng 45.000 đồng là hợp lý, rủi ro giảm thêm không lớn.

Thực tế lại đi theo hướng mà cả hai kịch bản đều không tính tới. Từ giữa năm 2022, giá thép giảm mạnh, lãi suất tăng, thị trường bất động sản gần như đóng băng, nhu cầu thép trong nước sụt giảm. HPG lỗ trong hai quý cuối năm 2022, lợi nhuận sau thuế cả năm chỉ khoảng 8.400 tỷ đồng, chưa bằng một phần ba kịch bản cơ sở. Cổ phiếu giảm thêm hơn một nửa so với vùng 45.000 đồng, chạm đáy vào khoảng tháng 11/2022. Mình thấy đây là ví dụ rõ nhất cho việc P/E thấp ở đỉnh lợi nhuận của một ngành chu kỳ không có nghĩa là cổ phiếu rẻ.

3. Giá thép đi ngang, ảnh hưởng của Dung Quất 1, 2

3.1 Nhìn lại thời điểm DQ1 ở quá khứ

định giá cổ phiếu hpg
Nhà máy Dung Quất 1 khi hoạt động.

Khu liên hợp Dung Quất 1 khởi công năm 2017, đi vào hoạt động dần từ năm 2019 và hoàn thành vào năm 2020. Trong giai đoạn xây dựng, lợi nhuận sau thuế của HPG đi ngang, giá cổ phiếu cũng vậy. Ngay cả khi nhà máy chạy, giá cổ phiếu không bật lên ngay. Chỉ đến khi giá thép tăng mạnh năm 2020 và 2021, công suất mới của Dung Quất 1 mới thật sự đẩy lợi nhuận lên. Từ kinh nghiệm này, nhiều người dự đoán khi làm Dung Quất 2, cổ phiếu HPG cũng sẽ đi ngang thêm vài năm.

3.2 Nhìn về tương lai

Lập luận lạc quan khi đó là châu Âu và Trung Quốc sẽ thắt chặt nguồn cung thép trong thời gian dài, vì chi phí sản xuất và yêu cầu môi trường ở các nơi này ngày càng cao. Khi các nhà máy cũ đóng cửa mà nhà máy mới khó mở, thị trường toàn cầu sẽ có khoảng trống cho nhà sản xuất chi phí thấp như HPG.

Trong nước, năm 2021 dịch bệnh làm nhiều dự án xây dựng phải hoãn, nên nhiều người kỳ vọng các năm sau sẽ là giai đoạn đẩy mạnh hạ tầng, tạo nhu cầu thép cho 5 đến 10 năm tiếp theo. Ban lãnh đạo HPG lúc đó cũng đã nói về kế hoạch mở rộng tiếp sau Dung Quất 2.

Diễn biến sau đó cho thấy kịch bản đi ngang khá đúng. Dự án Dung Quất 2, công suất khoảng 5,6 triệu tấn mỗi năm, được triển khai từ năm 2022 và các lò cao lần lượt đi vào vận hành trong khoảng cuối năm 2024 đến năm 2025. Trong thời gian đó, lợi nhuận năm 2023 của HPG chỉ khoảng 6.800 tỷ đồng, năm 2024 phục hồi lên khoảng 12.000 tỷ đồng, vẫn còn xa mức đỉnh năm 2021. Như vậy, quá khứ không quyết định tương lai, nhưng nó cho biết thời gian chờ đợi có thể dài hơn bạn nghĩ.

4. Nhà đầu tư rút ra được gì?

Nhìn lại cả quá trình, mình thấy có mấy điều đáng nhớ khi định giá một cổ phiếu chu kỳ như HPG:

  • Đừng định giá bằng lợi nhuận đỉnh. Khi ngành đang ở đỉnh chu kỳ, lợi nhuận cao làm P/E trông rất thấp, nhưng lợi nhuận có thể giảm nhanh hơn giá cổ phiếu.
  • Kịch bản phải có cả trường hợp xấu nhất. Bài toán năm 2022 chỉ có kịch bản tốt và rất tốt, trong khi rủi ro lớn nhất lại đến từ bất động sản và lãi suất, những yếu tố nằm ngoài ngành thép.
  • Thời gian cũng là chi phí. Tính đến tháng 11/2026, sau khi điều chỉnh cho các đợt chia cổ tức bằng cổ phiếu, giá HPG vẫn quanh mức tương đương vùng giá đầu năm 2022. Người mua lúc đó gần như đứng yên gần năm năm, chưa kể phải chịu đựng giai đoạn giảm hơn một nửa.
  • Dự án lớn cần nhiều năm mới đóng góp lợi nhuận. Dung Quất 1 và Dung Quất 2 đều cho thấy giá cổ phiếu ít khi tăng ngay khi nhà máy khởi công hay chạy thử.

Vì vậy, nếu muốn đầu tư cổ phiếu thép, bạn nên theo dõi giá thép, giá quặng sắt, tình hình bất động sản và lãi suất, đồng thời không dồn quá nhiều vốn vào một ngành chu kỳ.

Xem thêm: Phân tích cơ bản trong định giá cổ phiếu chứng khoán

Xem thêm: Phương pháp định giá cổ phiếu hàng đầu để có cổ phiếu thắng

5. Tổng kết

Định giá cổ phiếu HPG xoay quanh mốc 45k trong năm 2022, đây có thể là vùng tốt để những nhà đầu tư mua vào nếu có kế hoạch dài hạn, rủi ro có thể xảy ra đó là giá sẽ không thay đổi nếu DQ 2 chưa được khởi công. Thế nhưng để tránh việc rơi vào những dự đoán chưa chắc chắn, NĐT cũng có thể xem xét đến việc tạo một danh mục với nhiều ngành, chọn các cái tên đại diện trong lĩnh vực đó theo tỉ lệ 20%, với HPG sẽ là cái tên đại diện cho lĩnh vực thép. Trong trường hợp định giá cổ phiếu HPG không như kỳ vọng chúng ta vẫn có thể thu được lợi nhuận ở 4 ngành còn lại. Nếu ngành thép có chuyển biến tốt, kết quả khả quan sẽ mang lại một lợi nhuận đáng kể cho nhà đầu tư.