Nếu bạn muốn trở thành một doanh nhân thành đạt và muốn việc đầu tư, hoạt động tài chính được trở nên suôn sẻ và hiệu quả hơn thì trước hết bạn cần phải hiểu được các thuật ngữ chuyên ngành tài chính. Một trong số chúng chính là lợi tức và thuế lợi tức. Vậy lợi tức và thuế lợi tức là gì? Thông qua bài viết dưới đây, chúng ta sẽ đi sâu hơn để giải đáp thắc mắc và tìm hiểu các thông tin liên quan đến lợi tức và thuế lợi tức.
Lợi tức là gì? Khái niệm về lợi tức trong các lĩnh vực
Trước khi tìm hiểu thuế lợi tức, bạn nên hiểu rõ lợi tức là gì, vì từ này được dùng theo nhiều nghĩa khác nhau.
Trong kinh tế, lợi tức là khoản lợi nhuận, tiền lời mà người bỏ vốn nhận lại sau một thời gian đầu tư hay cho vay, tức phần chênh lệch giữa số tiền thu về và số vốn ban đầu. Lợi tức thường được tính theo tỷ lệ phần trăm trên vốn để dễ so sánh giữa các kênh đầu tư.
Tùy nguồn gốc, lợi tức có những tên gọi riêng:
- Tiền lãi: lợi tức từ gửi tiết kiệm hoặc cho vay.
- Cổ tức: lợi tức từ việc nắm giữ cổ phiếu, do công ty chia từ lợi nhuận.
- Lợi tức trái phiếu: tiền lãi định kỳ mà tổ chức phát hành trả cho người mua trái phiếu.
- Lợi nhuận kinh doanh: lợi tức mà doanh nghiệp tạo ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Lợi tức cũng có thể nhìn từ hai phía. Với người cho vay, nhà đầu tư, đó là phần tiền tăng thêm nhờ bỏ vốn và chấp nhận rủi ro. Với người đi vay, doanh nghiệp huy động vốn, đó là chi phí phải trả để được sử dụng đồng vốn của người khác.
Ví dụ, bạn gửi 100 triệu đồng kỳ hạn 12 tháng với lãi suất 6,8% mỗi năm, mức mà các ngân hàng lớn niêm yết đầu tháng 11/2026. Hết kỳ hạn, lợi tức bạn nhận là 6,8 triệu đồng. Với ngân hàng, 6,8 triệu đồng đó là chi phí vốn phải trả cho bạn.
Ý nghĩa của lợi tức đối với doanh nghiệp
Lợi tức là mục tiêu cốt lõi của mọi hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp cần có lãi để trả lương, trả nợ, chia cổ tức cho cổ đông và giữ lại một phần để tái đầu tư, mở rộng sản xuất.
Lợi tức cũng là thước đo hiệu quả. So sánh lợi tức với số vốn bỏ ra, nhà quản lý biết dự án nào đáng làm, nhà đầu tư biết doanh nghiệp nào dùng vốn tốt. Khi lợi tức kỳ vọng của một dự án thấp hơn lãi suất vay vốn, doanh nghiệp làm càng nhiều càng lỗ. Phần lợi nhuận doanh nghiệp làm ra sau khi trừ chi phí cũng chính là cơ sở để tính thuế phải nộp cho nhà nước, mà trước đây gọi là thuế lợi tức.
Xem thêm: Lợi nhuận gộp là gì? Tất tần tật kiến thức về lợi nhuận gộp
Xem thêm: Thu nhập ròng là gì, thu nhập thuần là gì và tầm quan trọng
Thuế lợi tức
Thuế lợi tức là loại thuế trực thu, đánh vào phần lợi nhuận mà các tổ chức, cá nhân kinh doanh tạo ra trong năm. Tại Việt Nam, Luật Thuế lợi tức được ban hành năm 1990, áp dụng cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh trong nước, còn doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khi đó nộp thuế theo Luật Đầu tư nước ngoài. Từ ngày 1/1/1999, thuế lợi tức được thay bằng thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Vì vậy ngày nay, khi nói “thuế lợi tức”, người ta thường hiểu là thuế TNDN.
Hiện nay thuế TNDN thực hiện theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/10/2025 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025. Cách tính cơ bản như sau:
- Thu nhập chịu thuế bằng doanh thu trừ các khoản chi phí được trừ, cộng các khoản thu nhập khác.
- Thu nhập tính thuế bằng thu nhập chịu thuế trừ thu nhập được miễn thuế và các khoản lỗ được chuyển từ các năm trước.
- Thuế TNDN phải nộp bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất.
Về thuế suất, mức phổ thông là 20%. Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp dụng thuế suất 15%, doanh thu trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng áp dụng 17%. Một số ngành đặc thù như tìm kiếm, khai thác dầu khí, tài nguyên quý hiếm chịu thuế suất cao hơn, còn các dự án thuộc lĩnh vực, địa bàn được khuyến khích đầu tư có thể được hưởng thuế suất ưu đãi và miễn, giảm thuế có thời hạn.
Ví dụ, một doanh nghiệp nhỏ có doanh thu năm 2,5 tỷ đồng, thu nhập tính thuế 300 triệu đồng sẽ áp dụng thuế suất 15%, số thuế TNDN phải nộp là 45 triệu đồng. Doanh nghiệp tạm nộp thuế theo quý và quyết toán năm chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng thứ ba sau khi kết thúc năm tài chính, với năm tài chính theo năm dương lịch là ngày 31/3 năm sau.
Với cá nhân, lợi tức từ đầu tư như cổ tức, lãi trái phiếu, chuyển nhượng chứng khoán không thuộc thuế TNDN mà chịu thuế thu nhập cá nhân, riêng tiền lãi gửi tiết kiệm tại ngân hàng được miễn thuế. Mình thấy nếu bạn mới mở doanh nghiệp, nên nhờ kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý hướng dẫn cụ thể, vì các khoản chi phí được trừ và điều kiện ưu đãi có nhiều quy định chi tiết.
Tất cả những thông tin cơ bản về lợi tức và thuế lợi tức mà chúng tôi đã cung cấp bên trên chắc hẳn đã giúp bạn có thêm những hiểu biết về lĩnh vực tài chính kinh tế. Hy vọng những thông tin tổng quan về lợi tức đó sẽ hữu ích đối với bạn, các nhà đầu tư. Và chúng tôi mong rằng các nhà đầu tư sẽ thu được thật nhiều lợi tức từ công việc đầu tư, kinh doanh hiệu quả.
